Categorie archief: Cultuur – Studentenpagina

Blog van de studenten Literaire en culturele aspecten.

Het monument Indië-Nederland in Amsterdam: welke verhalen vertelt het ons?

Het monument Indië-Nederland werd in 1935 in Amsterdam-Zuid onthuld als eerbetoon aan de Nederlandse luitenant-generaal en gouverneur-generaal van Nederlands-Indië Joannes Benedictus van Heutsz. Het monument toont een ruim vier meter hoge vrouwenfiguur met een wetsrol in de hand, staande onder een grote zon en in een ruime vijver. Links en rechts van het beeld zien we twee leeuwen en de wapenschilden van Batavia en Amsterdam. Aan weerszijden zijn er nog meer tekens die de Indische cultuur, flora en fauna illustreren. Dit indrukwekkende monument verbeeld de herinneringen aan het koloniale verleden en ook de krachttoeren van generaal Van Heutsz. Het monument staat symbool voor het Nederlands-Indische erfgoed.

1-ste

Indië-Nederland monument in Amsterdam

 

Pas in 2001 kreeg het monument zijn huidige naam. Omdat Van Heutsz verantwoordelijk werd gesteld voor de zwarte tijd in Atjeh, besloot de stadsdeelraad toen om de constructie om te dopen tot “Monument Indië-Nederland”. J.B. van Heutsz was commandant van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger en hij had Atjeh onder Nederlands gezag gebracht door de opstanden aldaar op een gewelddadige manier neer te slaan met duizenden slachtoffers als gevolg.

Terwijl het monument in Nederland nog altijd bestaat, is het monument in Batavia – het huidige Jakarta – ter ere van dezelfde commandant na de onafhankelijkheid direct gesloopt. Van het monument in Batavia is alleen de zogenaamde “kop van een Javaan” in het Rijksmuseum achtergebleven. Dit is een veelzeggend voorbeeld wat betreft de houding van de Indische bevolking ten opzichte van Van Heutsz.

2-de(3)

Van Heutsz-monument in Batavia, met rechtsboven de “kop van de Javaan”.

 

Het Amsterdamse monument wordt op verschillende manieren gezien. Officiëel is het “een herinneringsteken voor de relatie tussen Nederland en Indië tijdens de koloniale periode”. Maar wat betekent dat precies? “De relatie” klinkt heel vaag. Voor sommigen is het een herinneringsteken voor alle slechte acties van Nederland in Indonesië tijdens de koloniale periode – racisme, geweld, “politionele acties”. Voor anderen is dit monument een herinnering aan de gouden eeuw van het Nederlandse rijk – een betere tijd. En wat betekent het monument voor de kinderen en kleinkinderen van de Indisch-Nederlandse bevolking? Op welke manier herinnert het hen aan de moeilijke geschiedenis van de Nederlandse aanwezigheid in Nederlands-Indië?

Misschien zal men nooit vergeten dat dit monument ten ere van Van Heutsz was opgericht. Dit is een monument dat door de winnaars werd gemaakt, de kolonialist, de “witte man”. Een verschillende naam kan de boodschap ervan moeilijk wijzigen. En ookal is de naam veranderd, heeft het weinig effect gehad. Sommigen noemen het monument nog steeds bij zijn oude naam – “het Van Heutsz monument” –, terwijl anderen het monument het liefst zien verdwijnen.

3-de

Indië-Nederland monument in Amsterdam

 

Het lot van het monument kan de gebeurtenissen uit het verleden natuurlijk niet veranderen. Het monument zou een plaats van herinnering moeten zijn, die het koloniale verleden kritisch belicht. De debatten over dit monument kunnen daar misschien juist aan bijdragen, aangezien ze de betekenis van het monument weer centraal stellen.

Door Bilyana Marchevska en Iolita Georgieva

FacebookGoogle+

Harry Mulisch: “Ik ben de Tweede Wereldoorlog”

Een van de bekendste schrijvers van het hele  Nederlandse taalgebied, Harry Mulisch, werd in 1927 in Haarlem geboren, in een tijd tussen de twee wereldoorlogen. Nederland bevond zich in de jaren 30 in een enorme economische crisis als gevolg van de Eerste Wereldoorlog. Maar dat was niet het grootste probleem voor het gezin van Mulisch. Ondanks de crisis, hadden fascistische en nationaal-socialistische partijen noch in België noch in Nederland veel succes. Dit heeft een bijzondere invloed op de ouders van de schrijver. De vader van Mulisch was van Oostenrijkse afkomst maar zijn moeder was jodin. In de oorlogsjaren was zijn vader een echte collaborateur. Dat was een hele moeilijke tijd voor Harry Mulisch, want in die tijd werden de joden in gevangenissen en in concentratiekampen opgesloten. Hoewel Mulisch niet direct aan de oorlog heeft deelgenomen, is hij ongetwijfeld door hem gevormd. Hij beschrijft zichzelf als de belichaming het trauma van de anderen. Enerzijds is er de figuur van zijn vader – een nazi-collaborateur en anderzijds die van zijn moeder – een slachtoffer van het nazi-regime. Dus een familie, die de oorlog zelf symboliseert.

mulisch1

Geboorteadvertentie uit het Algemeen Handelsblad, 29 juli 1927

Deze familieachtergrond bracht Mulisch tot de uitspraak “Ik ben de Tweede Wereldoorlog”. Deze woorden schrijft de grote meester van de Nederlandse literatuur Harry Mulisch op een ironische manier en misschien met een klein beetje arrogantie in zijn autobiografie. Het valt toch niet te ontkennen, dat hij en zijn oeuvre symbool staan voor de gruwel en de nasleep van de oorlog. Tegelijkertijd wordt Mulisch zelf blijkbaar beschouwd als een soort historicus van de Tweede Wereldoorlog. In zijn hoofd kwam altijd de vraag op: “Ben ik een slachtoffer of ben ik een dader?“ Thema’s als schuld en onschuld, goed en fout hebben hem altijd bezig gehouden.

Als een van de generatie der oorlogskinderen is Mulisch getraumatiseerd en sterk beïnvloed  door de oorlog, die in het midden van zijn werk en misschien ook van zijn leven staat. Maar, hij beschreef ook veel onvervulde verlangens of herinneringen uit zijn eigen leven in zijn boeken. De oorlog zelf is iets wat in het verleden gebeurd is en niet meer veranderd kan worden.

Voorkant van Harry Mulisch zijn oorlogsroman Siegfried uit 2001.

Hoewel deze grote shrijver al overleden is, spreekt zijn stem steeds nog in de hoofden van zijn lezers en bestaat zijn figuur steeds nog in de regels van zijn boeken. In de pagina’s van zijn boeken kan men hem op een intimiere manier ontmoeten. Zijn romans maken hem onsterfelijk. Hij schepte in zijn werk een nieuwe werkelijkheid op de basis van de al bestaande historische realiteit om ervoor te zorgen dat men nog steeds het verleden herinnert…en misschien ook hemzelf…uiteindelijk is hij de oorlog.

Door Veselka Petrova en Pavel Dimitrov

FacebookGoogle+

De mop: een manier om de waarheid te zeggen

Zoals jullie weten zijn België en Nederland buurlanden. Maar weten jullie ook dat er veel moppen zowel over de Nederlanders als over de Belgen worden verteld? Als buitenlander ben ik er wel benieuwd naar wat ze van elkaar vinden.

Begin

In de ogen van de Nederlanders zijn de Belgen voornamelijk dom. Ze hebben eigenlijk helemaal geen hekel aan de Belgen. Ze vinden hen zelfs meestal sympathiek maar ze zien hen gewoon als een beetje dom. De Belgen beschouwen de Nederlanders als gierige, luidruchtige, arrogante en onhygiënische mensen. Volgens hen hebben de Nederlanders een heel raar accent en ze zijn altijd bereid om meteen te zeggen wat ze denken. Als je hoort: “Wat heb je een lelijke jurk aan vandaag!”, is dat helemaal niet aangenaam maar een Nederlander kan het gewoon tegen je zeggen omdat ze heel direct zijn.

Elk land bedenkt zijn eigen grappen en moppen over zijn buurlanden om hen vooral in een kwaad daglicht te zetten en zichzelf als een slimmer, opener en beter volk te presenteren. De cultuurverschillen spelen een grote rol bij het bedenken van moppen.

De Belgen willen het stereotype naar voren brengen waarin de Nederlandse zuinigheid zichtbaar wordt. Dit stereotype komt duidelijk naar voren in de volgende grap: toen de Hollander de lotto gewonnen had, zei zijn vrouw dat ze de wereld wilde zien en hij kocht een atlas voor haar… Ik geef jullie nog een voorbeeld. Als je een Belg vraagt hoe een Nederlander tomatensoep drinkt, zal hij zeggen: “Warm water in een rood bord.” Nog een grappig mopje volgens de Belgen: “Waarom hebben Nederlanders van die grote neusgaten?” En het antwoord is: “Want lucht is gratis.” En weet je waarom een Nederlander altijd twee lege flessen in de koelkast heeft staan? Dat is voor de mensen die niets willen drinken.

Middenstuk

Anderzijds vertellen de Nederlanders moppen waaruit duidelijk wordt hoe achterlijk de Belgen zijn: “Waarom opent een Belg een pak melk in de winkel? Want op het pak staat: hier openen!” De Nederlanders hebben veel grapjes over de Belgische domheid, bijvoorbeeld: “Een Belg en zijn zoontje staan naar de zee te kijken, zegt het zoontje: “Kijk pappa, daar vaart een boot!”. Zegt de Belg: “nee dat is geen boot maar een hoverkraft.” Vraagt het zoontje: “Oh… hoe schrijf je dat, pappa?”. Waarop de Belg reageert: “Oh nee het is toch een boot!”

Waar komen deze stereotypen vandaan? Misschien omdat de Nederlanders en de Belgen elkaar niet goed begrijpen wegens de taalverschillen en verscheidene dialecten. Helaas weten we dat niet zeker. We weten alleen dat zulke mopjes al jaren bestaan en er ook nog lang zullen blijven.

Eind

Door Svetoslava Petkova en Yoana Petrova

FacebookGoogle+

Nederlandse migratie in verschillende golven

‘Multiculturele samenleving’ is de situatie waarin diverse groepen met verschillende culturen in één land met elkaar samenleven. Een goed voorbeeld hier is Nederland en de groepen die daar wonen – bijvoorbeeld Marokkanen, Surinamers en ook mensen uit Turkije. Een van de belangrijkste redenen voor deze multiculturele samenleving is de migratie.

Maar wat is eigenlijk migratie en waarom migreren mensen? Migratie is de verplaatsing van groepen mensen van de ene plaats naar de andere. Er zijn veel redenen voor, maar de meest voorkomende zijn de ecologische en/of economische situatie in hun land of de politieke situatie. Sommige mensen migreren om daar te studeren of om beter werk te vinden.

Bijvoorbeeld in het begin van de 20e eeuw kende Nederland weinig migratie, alleen in de Limburgse mijnen. Maar na de Tweede Wereldoorlog nam de migratie flink toe. In die tijd kwamen vooral inwoners van voormalige koloniën van Nederland toe zoals uit Nederlands-Indië en de Antillen. Er arriveerden vooral werkkrachten uit de landen rond de Middellandse Zee. Na 1970 kwamen er veel Surinamers en Antillianen naar Nederland, vooral studenten. Vanaf de jaren tachtig komen er ook veel vluchtelingen naar Nederland.

De migratie net als veel andere dingen heeft positieve, maar helaas ook negatieve kanten. Bijvoorbeeld, enkele van de positieve gevolgen zijn dat er genoeg arbeidskrachten zijn en ook een evenwichtigere opbouw van de samenleving. Enkele van de negatieve gevolgen zijn discriminatie, racisme, criminaliteit, problemen met huisvestiging, onderwijs en de cultuurverschillen.

FacebookGoogle+

De jaren ’60: Gastarbeiders in Nederland

Gastarbeiders zijn mensen die in een ander land gaan werken. Meestal gingen ze naar een ander land toe omdat daar een tekort aan arbeiders was. Nederland vroeg vooral in de jaren zestig buitenlanders in Nederland te komen werken.
Na de Tweede Wereldoorlog begint de Nederlandse economie zich te onwikkelen, de productie begint  te groeien. Op een bepaald moment ontsond er een tekort aan arbeidskrachten meestal door het zware werk. De Nederlandse regering sloot verdragen met sommige landen waar de werk- en levensomstandigheden zwaar waren. Er kwamen mensen uit Italië, Spanje, Turkije, Marokko, Tunesië, Joegoslavië en uit andere landen.

Turkse gastarbeiders in Nederland

Lees verder

FacebookGoogle+

Een historische blik op de Nederlandse multiculturaliteit

Nederland was altijd zo te zeggen een “vrij land”. Historisch gezien was Nederland een paradijs voor schilders, schrijvers en andersdenkenden, omdat de censuur in het land niet bestaat. De meningsuiting is vrij, dat betekend dat iedereen ongeacht van religie, ras, onderwijs, politieke oriëntering of geslacht zijn opinie kan uiten.

Multiculti Nederland

De vrijheid van mening is door de staat beschermd. Maar Nederland is niet alleen een intellectuele verscheidenheid, het Nederland van vandaag is een mengsel van verschillende, bondige en unieke culturen. Deze culturele diversiteit is niet alleen een resultaat van de tolerantie en de ruimdenkendheid van de Nederlanders.

Lees verder

FacebookGoogle+

Multiculturele samenleving

Wat de Belgische maatschappij multicultureel maakt is de aanwezigheid van diverse nationaliteiten en het aantal allochtonen. Dit is merkbaar als je op bezoek gaat in een grote Belgische stad zoals Kortrijk.

5508182014040301

Stel dat je met de trein aangekomen bent in Kortrijk kun je bij de bushalte van De Lijn een vrouw zien die een hidjab draagt. Dit staat bekend als het symbool van de Islam. Mocht ik minder tolerant zijn, zou ik mij afvragen wat deze mensen doen en waarom ze hun hoofddoeken dragen, die geen symbool zijn voor een christelijke samenleving.

Dan denk ik aan de migratiestromen na de tweede wereldoorlog en concludeer dat ze hier meer dan ik thuishoren – een christelijke ziel uit Oost-Europa. Terwijl ik aan het denken ben, steekt een zwarte man naast mij een sigaret op. Na een kort gesprek weet ik dat hij uit Zuid-Afrika komt en zijn Nederlands beter is dan het mijne, wat me een beetje jaloers maakt.
Ik neem de bus en rij naar school. Eenmaal aangekomen zie ik een goede vriendin uit Iran. We spreken af om iets te gaan drinken na de lessen. “Er is een Japans restaurant aan de achterkant van het schoolgebouw.” zei zij. Op dat moment rinkelt mijn telefoon en neem ik op. Het is mijn Turkse kamergenoot die zegt dat het afwasmiddel al weer op is. “Geen probleem, ik zal er kopen”, zeg ik. Als ik de trein terug naar Torhout neem, zit mijn maandag er op. De multiculturele samenleving is alomtegenwoordig, ook thuis.

FacebookGoogle+